Nhãn dây điện trong tủ bảng điện chọn theo thời điểm đánh dấu: ống lồng và ống co nhiệt luồn vào dây trước khi đấu nối, còn nhãn quấn hoặc nhãn cờ gắn lên dây đã đấu xong. Bài này giúp người lắp tủ chọn đúng loại, kèm bảng so sánh và cách phối hợp ba loại trong cùng một tủ.

Tủ bảng điện nên dùng nhãn ống lồng, nhãn co nhiệt hay nhãn quấn cáp?

Dây chưa đấu nối thì chọn ống lồng hoặc ống co nhiệt vì ống ôm trọn dây, đọc được từ mọi hướng. Dây đã đấu xong, hoặc cần thêm nhãn khi sửa tủ, thì dùng nhãn quấn hoặc nhãn cờ vì không phải tháo đầu dây. Một tủ thường dùng kết hợp, không chỉ một loại.

Điểm quyết định nằm ở thứ tự thi công. Ống lồng và ống co nhiệt phải luồn từ đầu dây, nên chỉ làm được trước khi bấm đầu cốt hoặc đấu vào thiết bị. Nhãn quấn và nhãn cờ không có hạn chế này.

Nhãn ống lồng phù hợp với dây nào trong tủ điện?

Nhãn ống lồng phù hợp với dây điều khiển và dây động lực đi theo sơ đồ, nơi mỗi dây cần số hiệu cố định ở hai đầu. Ống PVC in số bằng máy in ống lồng rồi luồn vào dây trước khi bấm đầu cốt, nên cả lô dây của một tủ có thể đánh số liền mạch.

Máy Máy in ống lồng P990 của PUTY là một lựa chọn để in ống lồng cho dây điện trong tủ. Khi chọn ống, Quý khách cần đối chiếu cỡ ống với tiết diện dây thực tế của tủ và với vật tư của đúng model máy; cách tra cỡ ống theo dây có trong bài bảng tra ống lồng đầu cốt MAX LM-TU.

Chi phí cho mỗi đoạn ống phụ thuộc loại ống, ribbon và số đoạn in. Công thức tính có trong bài chi phí in ống lồng đầu cốt.

Nhãn co nhiệt HSe khác ống lồng PVC ở điểm nào?

Nhãn co nhiệt HSe của Brother là ống nhựa in trong cassette, cắt thành đoạn, luồn vào dây rồi dùng súng thổi nhiệt cho co ôm sát. Khác ống lồng PVC, ống co nhiệt siết chặt sau khi gia nhiệt nên khó trượt dọc dây hơn ống lồng.

Theo trang SAMCO, HSe co theo tỷ lệ 2:1 và phải luồn vào dây trước khi đấu nối, giống ống lồng. Dải ống trên trang sản phẩm đi từ đường kính 5,8 mm (HSe-211) đến 31 mm (HSe-261), ví dụ Ống co nhiệt Brother HSe-231 rộng 11,7 mm. Chọn cỡ sao cho ống sau khi co nhỏ hơn đường kính dây.

Máy in HSe cần có khe cassette hỗ trợ loại ống này. Theo trang SAMCO, PT-E300VP và PT-E850TKW là hai máy dòng PT-E cho điện lực in được HSe; hướng dẫn thao tác từng bước nằm trong bài cách in nhãn cáp điện bằng máy Brother PT-E.

Khi nào dùng nhãn quấn cáp và nhãn cờ?

Nhãn quấn cáp và nhãn cờ dùng khi dây đã đấu nối xong, khi tủ được sửa hoặc mở rộng, hoặc khi dây quá nhiều để luồn ống từng đầu. Nhãn gắn lên thân dây mà không cần tháo đầu dây, nên phù hợp việc bổ sung nhãn sau khi tủ đã hoàn thiện.

Với dây nhỏ, cong, Quý khách có thể dùng băng siêu dẻo như TZe-FX231. Sự khác nhau giữa TZe thường và siêu dẻo được nêu trong bài so sánh TZe Flexible với TZe Standard. Máy in cả TZe lẫn HSe trong một thiết bị: Máy in ống lồng Brother PT-E850TKW.

Bảng so sánh ba cách dán nhãn dây điện trong tủ

Bảng dưới đối chiếu ba cách theo thời điểm gắn, độ bám và khả năng sửa nhãn. Các điểm này rút ra từ cách từng loại được gắn vào dây, không phải số đo thử nghiệm.

Tiêu chí	Ống lồng PVC	Ống co nhiệt HSe	Nhãn quấn / nhãn cờ
Thời điểm gắn	Trước khi đấu nối	Trước khi đấu nối	Sau khi đấu nối
Cách cố định	Luồn vào dây	Luồn rồi gia nhiệt cho co chặt	Quấn hoặc dán lên thân dây
Dụng cụ thêm	Không	Súng thổi nhiệt	Không
Bổ sung khi sửa tủ	Khó, cần tháo đầu dây	Khó, cần tháo đầu dây	Dễ, không tháo đầu dây
Máy in	Máy in ống lồng	Máy Brother hỗ trợ HSe	Máy Brother P-touch dùng băng TZe

Xưởng tủ điện nên phối hợp ba loại nhãn thế nào?

Xưởng nên dùng ống lồng hoặc ống co nhiệt cho dây theo sơ đồ khi lắp mới, và giữ sẵn nhãn quấn hoặc nhãn cờ cho phần sửa đổi, dây cấp thêm và cáp mạng. Cách này tránh phải tháo đầu dây chỉ để thêm một số hiệu bị sót.

Lô tủ giống nhau, số lượng lớn: ống lồng in từ file, xem thêm máy in ống lồng.
Dây cần ống ôm chặt, khó trượt dọc dây: ống co nhiệt HSe.
Tủ đã bàn giao, cần bổ sung: nhãn quấn hoặc nhãn cờ.

Quy định đánh dấu cáp theo từng dự án khác nhau; nội dung chung về nhãn cáp có trong bài tiêu chuẩn quốc tế trong việc đánh dấu nhãn cáp. Yêu cầu của chủ đầu tư cần được kiểm tra trước khi chọn vật tư.

Câu hỏi thường gặp

Dây đã đấu nối rồi có luồn ống lồng được không?

Không, trừ khi tháo đầu dây. Ống lồng và ống co nhiệt luồn từ đầu dây nên phải làm trước khi đấu nối. Với dây đã đấu, Quý khách dùng nhãn quấn hoặc nhãn cờ.

Ống co nhiệt HSe có cần súng thổi nhiệt không?

Có. Theo trang SAMCO, ống HSe sau khi luồn vào dây được gia nhiệt bằng máy thổi nóng (heat gun) ở khoảng 125°C để co ôm sát.

Một tủ có nên chỉ dùng một loại nhãn không?

Không bắt buộc. Một loại cho toàn tủ dễ quản lý vật tư, nhưng sẽ khó bổ sung khi sửa. Nhiều xưởng dùng ống cho lắp mới và nhãn quấn cho phần bổ sung.

Nhãn quấn có dùng được cho dây rất nhỏ không?

Phụ thuộc đường kính dây và khổ băng. Với dây nhỏ, băng siêu dẻo TZe-FX là lựa chọn thường được cân nhắc. Cần kiểm tra độ bám thực tế trên dây của tủ trước khi áp dụng cả lô.